Nic nie powstrzyma wyposażonego w ochotników i fundusze ekonomisty behawioralnego od naukowego zbadania ‘racjonalności’ wszelkiego rodzaju ludzkich zachowań. Na przykład: oszukiwania. W marcu 2009 roku Dan Ariely wygłosił fascynującą prezentację o naukowych podstawach procesu oszukiwania, w której pokazał kilka fundamentalnych reguł rządzących sposobem w jaki ludzie oszukują, w jaki działają bodźce skłaniające ludzi do oszukiwania oraz w jaki sposób ludzie usprawiedliwiają oszukiwanie. Nietrudno zgadnąć, że reguły te w interesujący sposób uzupełniają opis procesu, który doprowadził do kryzysu finansowego.

Dan Ariely posłużył się prostym eksperymentem. Ochotnicy mieli do rozwiązania 20 prostych zadań matematycznych w bardzo krótkim czasie. Zbyt krótkim by wystarczył na rozwiązanie wszystkich zadań. Prowadzący eksperyment płacił 4 dolary za każde rozwiązane zadanie. Uczestnicy rozwiązywali średnio 4 zadania. Tu wkraczała do akcji pomysłowość naukowców.

Część ochotników poproszono o wyrzucenie kartek z odpowiedziami i podanie liczby zadań, które rozwiązali. Ochotnicy średnio podawali, że rozwiązali 7 zadań. Co więcej, wyniki wskazywały, że ‘wzrost liczby rozwiązanych’ zadań był wynikiem tego, że większość ochotników podała zawyżoną trochę liczbę, a nie tego, że kilku podało bardzo zawyżoną odpowiedź. Następnie zmieniano scenariusze eksperymentu tak by sprawdzić czy ludzie oszukują zgodnie z ekonomicznym rachunkiem zysków i strat czy są irracjonalni w oszukiwaniu. Co się okazało?

Czytaj dalszą część »

Kilka dni temu zwróciłem uwagę na Baltic Dry Index jako pewien wskaźnik koniunktury gospodarczej na świecie. Z BDI, który mierzy ceny transportu morskiego towarów sypkich problem polega na tym, że tylko pośrednio określa sytuację gospodarczą na świecie. Dlaczego? Światowym centrum przemysłowym stała się Azja, głównie Chiny, a więc BDI jest dużo przydatniejszy w ocenie koniunktury gospodarczej Azji i Chin niż USA. Z drugiej strony warto pamiętać, że aktywność gospodarcza w Chinach związana jest z rozwojem sytuacji na chińskich rynkach eksportowych i dzięki temu BDI może także podawać pewne wskazówki co do aktywności gospodarczej w USA.

W każdym razie istnieje wskaźnik dużo bardziej związany z aktywnością gospodarczą w USA – jest to publikowany przez Association of American Railroads indeks ruchu kolejowego. Indeks oparty jest o liczbę wagonów kolejowych, które w danym tygodniu zostały odprawione. Myślę, że związek pomiędzy wielkością przewozów kolejowych a aktywnością gospodarczą jest oczywisty. Co się dzieje z tym indeksem?

Czytaj dalszą część »

Od kilku tygodni chciałem za pomocą prostego wykresu pokazać banalnie prosty, można by rzecz: prymitywny, sposób Wall Street na to by spółki giełdowe publikowały wyniki lepsze od prognoz. W pro-wzrostowej narracji, przewija się myśl, że zwyżki na rynku akcyjnym w USA związana jest z publikowaniem przez firmy giełdowe wyników lepszych niż prognozy analityków.

Na przykład za II kwartał 2009 ponad 70% spółek z S&P 500 pokazało wyniki lepsze od prognoz. Był to jeden z najlepszych rezultatów w historii. Otóż, istnieje bardzo prosty sposób na to by ‘rynek’ podawał zyski wyższe od konsensusu analityków: wraz z pogarszaniem się perspektyw gospodarczych należy obniżać prognozy. David Rosenberg pokazał dziś wykres przedstawiający co działo się z prognozami wyników (zysków operacyjnych na syntetyczną akcje indeksu) dla wszystkich spółek indeksu S&P 500 dla II kwartału 2009 i III kwartału 2009 od lipca 2008 roku do chwili obecnej:

Czytaj dalszą część »