Korzystając z naukowej intuicji można dojść do wniosku, potwierdzonego empirycznie, że przeciętny roczny wzrost zysków giełdowych przedsiębiorstw w długim terminie nie może znacząco się różnić od przeciętnego rocznego wzrostu PKB. Niezwykle trudno jest więc zrozumieć dlaczego w ostatnim ćwierćwieczu amerykańscy analitycy giełdowi przeciętnie prognozowali 10% do 12% wzrost zysków spółek z indeksu S&P 500.

Można się natomiast domyśleć, że w swoich prognozach okazali się nadmiernie optymistyczni: konsekwentnie i znacząco. W ostatnich 25 latach przeciętny wzrost zysków spółek z indeksu S&P 500 wyniósł około 6% – prognozy analityków były więc przeciętnie ‘przestrzelone’ o 100% w górę. W ostatnim ćwierćwieczu prognozy analityków okazały się niższe od rzeczywistych dokonań przedsiębiorstw zaledwie dwa razy, to warto zapamiętać, przy okazji ożywienia gospodarczego po recesjach z początku lat 90’ i początku XXI wieku.

McKinsey Quarterly przygotował raport oceniający prognozy analityków w ostatnim ćwierćwieczu. Podsumowaniem tego raportu jest poniższy wykres, porównujący prognozy analityków z faktycznym wzrostem zysków spółek z S&P 500:

Tezę o nadmiernym optymizmie analityków giełdowych potwierdza drugi wykres, pokazujący jak w trakcie poszczególnych lat zmieniał się analityczny konsensus w kwestii wzrostu wyników:

Warto zwrócić uwagę na fakt, że analitycy wyjątkowo fatalnie przewidują załamania w gospodarce i znacząco ‘zostają w tyle’ ze swoimi prognozami za pogrążającą się w recesji gospodarką. Takie sytuacje mają miejsce na szczytach cyklu koniunkturalnego, gdy rynki są już relatywnie wysoko wyceniane, na przykład jeśli spojrzymy na wskaźnik cena/zysk. Stwarza to podwójne ryzyko dla inwestorów korzystając z prognoz analityków. Rynek, z jednej strony ‘naprawia’ zbyt wysoką wycenę i dąży do wskaźnika C/Z bliższego historycznej średniej. Z drugiej strony, rzeczywisty C/Z okazuje się znacznie niedoszacowany przez zbyt optymistce prognozy dotyczące zysków spółek. Obydwa te czynniki ciągną więc rynek w dół.

Na koniec warto zastanowić się nad przyczynami nadmiernego optymizmu analityków. Czy są one wynikiem naturalnych błędów poznawczych czy wynikają z fundamentów sektora finansowego, w którego biznesowym interesie leży optymizm inwestorów? Problem biznesowej etyczności analiz inwestycyjnych tzw. sell side z całą pewnością istnieje choć nie musi oznaczać świadomego wprowadzenia w błąd. Równie dobrze może być przejawem naturalnej tendencji insiderów z danego sektora do optymistycznego wyrażania się o jego perspektywach.