Myślę, że co do faktu, że amerykański konsumenci zgromadzili zbyt wiele długu panuje zgoda wśród analityków i komentatorów. Delewarowanie się amerykańskich gospodarstw domowych jest elementem powrotu amerykańskiej gospodarki do stanu równowagi.

Proces delewarowania świetnie pokazuje poniższy wykres, na którym pokazano miesięczną zmianę wartości kredytów konsumenckich w USA. Delewarowanie, które rozpoczęło się w 2008 roku (choć dynamika przyrostu kredytu załamała się rok wcześniej) wydaję się nabierać tempa:

Za David Rosenberg

W listopadzie, kredyt konsumencki zmniejszył się o 17,5 mld USD – był to dziesiąty kolejny miesiąc spadku tego wskaźnika, seria nie spotykana w historii. Podobne wnioski można wyciągnąć z obserwacji zmiany rocznej konsumenckiego kredytu rewolwingowego (to przede wszystkim dług na kartach kredytowych):

Czytaj dalszą część »

The Economist przygotował fantastyczną ilustrację do dyskusji jaka rozpętała się wokół przyczyn bańki spekulacyjnej na rynku nieruchomości. Większość uczestników dyskusji przyjęła pogląd, że spekulacyjna bańka na rynku nieruchomości miała globalny charakter i globalne przyczyny. Interaktywny wykres, który dzięki życzliwości The Economist, znajduje się na końcu tego tekstu,pozwala dokładnie prześledzić tworzenie się spekulacyjnego balonu na lokalnych rynkach nieruchomości – w odniesieniu do niektórych państw dane sięgają aż do 1980 roku. Poza indeksami nieruchomości warto sprawdzić także ceny realne i wskaźnik cen nieruchomości do przeciętnych dochodów.

Ja ‘wyciągnąłem’ dwa rysunki. Pierwszy pokazuje indeksy cen nieruchomości od 2000 do 2009 roku w Chinach, Hiszpanii, Irlandii, Japonii, Południowej Afryce, UK i USA. Warto zwrócić uwagę, że wzrost cen w USA był relatywnie niewielki w porównaniu z najbardziej gorącymi rynkami europejskimi. Interesujące wnioski wypływają także z porównania korekty spekulacyjnych wzrostów w początku dekady – okazuje się, że rynki w USA i w Irlandii ‘oddały’ najwięcej. Rynek chiński cały czas ustanawia nowe szczyty ale wzrost cen od 2000 roku wcale nie jest imponujący.

Za The Economist

Czytaj dalszą część »

Co najmniej od 2007 roku inwestorzy na rynkach finansowych straszeni są wizją szalejącej inflacji. Wraz z obniżaniem przez FED stóp procentowych, rozpoczęciem programów pomocowych FED i rządu, które w gruncie rzeczy sprowadzały się do ‘wtłaczania’ w system gospodarczy pieniędzy zwolennicy opcji inflacyjnej otrzymali w swoje ręce silny argument: twierdzą, że tak znacząca ekspansja monetarna musi się zakończyć wysoką inflacją. Tymczasem, półtora roku  po rozpoczęciu ekspansji pieniężnej wysokiej inflacji nie ma nawet na horyzoncie, nie wspominają o hiperinflacji (50% miesięcznie), która wydaje się zupełnie nierealna. Jak to możliwe?

Odpowiedź na to pytanie nie jest trudna i opiera się na konstatacji, że sama ekspansja monetarna nie wygeneruje wysokiej inflacji jeśli braknie mechanizmów przenoszących tworzone przez Bank Centralny pieniądze w obieg gospodarczy. Cóż z tego, że podaż pieniądza jeszcze kilka miesięcy temu rosła najszybciej w historii, że FED w kilka miesięcy podwoił wielkość swoje bilansu a rząd operuje na deficycie budżetowym w wysokości 10% PKB jeśli w gospodarce działają silne mechanizmy deflacyjne.

David Rosenberg we wczorajszej analizie pokazał cztery wykresy, które pokazują jakie czynniki sprawiły, że bezprecedensowa ekspansja monetarna nie wykreowała znaczącej inflacji. Popatrzmy na przykład co się dzieje z pieniędzmi wtłaczanymi przez FED i rząd do systemu bankowego:

Za David Rosenberg

Amerykańskie banki dosłownie ‘siedzą’ na górze pieniędzy. Nie jest to nieracjonalne zachowanie biorąc pod uwagę, że prowadzenie akcji kredytowej w tym klimacie gospodarczym jest ryzykowne a banki ‘siedzą’ także na miliardach dolarów toksycznych aktywów. By zabezpieczyć kapitał wystarczający do pokrycia ewentualnych strat banki ‘magazynują’ aktywa gotówkowe w swoich bilansach. Co się więc dzieje z akcja kredytową?

Czytaj dalszą część »

Social Lending w samej Polsce ma już prawie dwa lata, sporo w branży się wydarzyło, kwota przekręconych przez portale pożyczkowe pieniędzy sięga prawie 50 milionów złotych. Niestety, jak dotąd nie doczekaliśmy się jeszcze żadnego zbioru zasad, co do kwestii jak podejmować decyzje inwestycyjne przy inwestowaniu w pożyczki. Nie ma żadnego ebooka, nawet tłumaczeń z angielskojęzycznej części internetu, co najwyżej kilka blogów. Jako praktyk SL i blogger zarazem poczułem się trochę odpowiedzialny za ten stan rzeczy i stąd co jakiś czas możesz znaleźć tutaj pewne wskazówki. Dzisiejszy wpis zapoczątkuje dłuższy cykl, chociaż od razu zaznaczam, może on nie być regularny. Jak przyjdzie mi coś do głowy, to będzie kolejny “odcinek” cyklu.

Źródło: finansowo.pl

Czytaj dalszą część »

Ben Bernanke wygłosił kilka dni temu ważne przemówienie na Corocznym Spotkaniu Amerykańskiego Towarzystwa Ekonomicznego, w którym poruszył problem spekulacyjnej bańki na rynku nieruchomości oraz jej przyczyn. Przemówienie to spotkało się z dość ostrą krytyką wielu komentatorów i blogerów, którzy zarzucili szefowie FED, że nie chce lub nie potrafi dostrzec prawdziwych przyczyn kryzysu finansowego, do którego doprowadziło przekłucie spekulacyjnego bąbla na rynku nieruchomości.

W największym skrócie, Ben Bernanke po raz kolejny zanegował pogląd, że polityka niskich stóp procentowych prowadzona przez jego poprzednika Alana Greenspana była główną przyczyną bańki spekulacyjnej na rynku nieruchomości i zasugerował, że polityka monetarna nie jest skutecznym narzędziem do walki z bąblami spekulacyjnymi na aktywach finansowych.

Niestety, jest to tylko tekst na blogu, więc czytelników bliżej zainteresowanych tematem odsyłam do tekstu przemówienia Bernanke – moim zdaniem nie będzie to stracony czas ponieważ Bernanke wbrew wielu swoim krytykom posiada przyzwoity dorobek naukowy (ze specjalnością w Wielkiej Depresji). Ja natomiast przedstawię główne punkty argumentacji Bernanke. Kluczowym dla rozważań Bernanke jest poniższy wykres:

Za Ben Bernanke

Co na nim pokazano? Na osi X pokazano ‘twardość’ lub ‘miękkość’ polityki monetarnej w poszczególnych państwach w latach 2002-2006. Na osi Y pokazano zmiany cen na rynku nieruchomości. Wykres uwzględnia 20 państwa, w tym USA. Z tej grupy 13 państw odnotowało większy wzrost na rynku nieruchomości niż USA. Z tej ‘trzynastki’ aż 11 państw prowadziło bardziej twardą (jastrzębią, ostrzejszą) politykę monetarną. Jeszcze inaczej: z 16 państw, które prowadziły twardszą politykę monetarną niż USA aż 11 odnotowało większy wzrost cen na rynku nieruchomości. Bernanke wyciąga z tej analizy logiczny wniosek: polityka monetarna a więc poziom stóp procentowych wyjaśnia zaledwie maleńką część zmian cen nieruchomości i nie ponosi znaczącej odpowiedzialności za powstanie bańki spekulacyjnej.

Czytaj dalszą część »

W każdym kraju na Ziemi zasadą jest, że płaci się podatki od zysków, czy przychodów. W polskim ustawodastwie też tak jest, przynajmniej w teorii. Okazuje się, że mimo straty na inwestycji, można w naszym kraju zapłacić podatek.

Wielu inwestorów jednak nie bierze pod uwagę kwestii podatkowych przy decydowaniu, w jaki sposób chcą inwestować. A to błąd, bo w pewnych sytuacjach, kiedy mamy dwie inwestycje o podobnych parametrach, właśnie kwestie rozliczenia z nich podatku mogą być decydujące.

Czytaj dalszą część »

Cytat pierwszy:

Nie możemy zidentyfikować źródła pieniędzy, które popchnęły rynek w górę tak daleko i tak szybko (…) Wiemy, że rząd USA wydał miliardy dolarów by wspierać przemysł motoryzacyjny, rynek nieruchomości, banki i brokerów. Dlaczego nie miałby także wspierać rynku akcyjnego?

Charles Biderman, założyciel Trim Tabs

Cytat drugi:

Uważajcie na tych, którzy znaleźli się po niewłaściwej stronie rynku i teraz oskarżają manipulacje, kabalistyczne spiski, Plunge Protection Team i skaranie boskie. Ci ludzie, w gruncie rzeczy racjonalizują swoje błędne decyzje inwestycyjne.

Barry Ritholtz, założyciel Fusion IQ i twórca Big Picture

Gdy w siedemnastym wieku John Smith w Wirginii, zbudował oborę na najwyższym pagórku w osadzie i w czasie pierwszej większej burzy oborę trafił piorun i spalił ją doszczętnie to John Smith zbierał radę osady i oskarżał pierwszą lepszą rudowłosą kobietę o czary. W 2009 roku takie ‘numery’ nie przejdą. Gdy wbrew oczywistym sygnałom płynącym z rynku monetarnego zajęło się krótką pozycję na rynku i wbrew ruchom rynku uśredniało się tę pozycję to trzeba znaleźć winnego. Najłatwiej jest ogłosić ‘niecny’ rządowy spisek i zrzucić odpowiedzialność za swoje błędy na innych.

Wszyscy zdają sobie sprawę, że fenomenalny rajd od marcowych dołków nie byłby możliwy bez gargantuicznej, zsynchronizowanej, globalnej interwencji rządów i banków centralnych. Gdyby do niej nie doszło najprawdopodobniej świat doświadczyłby Wielkiej Depresji 2.0 Jest jednak gigantyczna różnica pomiędzy zapowiedzianą interwencją fiskalną, budżetową i monetarną a ukrytym ‘pompowaniem’ rynku tajnymi zakupami derywatów czy inną bezpośrednią interwencją na rynku akcji. O tym pierwszym wiedział każdy i każdy był w stanie określić skutki jakie dla rynku kapitałowego będzie miało ‘wtłoczenie’ miliardów dolarów w gospodarkę: poprzez programy pomocowe banków centralnych, bezpośrednio dokapitalizowanie sektora finansowego, udzielenie gwarancji czy tworzenie programów stymulujących rynek motoryzacyjny czy rynek nieruchomości. Na to drugie, jak przyznaje Charles Biderman, nie ma żadnych dowodów.

Czytaj dalszą część »

‘Wpadły mi w ręce’ trzy interesujące wykresy pokazują istotne mechanizmy i procesy w gospodarce i na rynku akcyjnym w 2009 i 2010 roku.

The Economist opublikował listę gospodarczych liderów i maruderów w 2010 roku, utworzoną na podstawie tempa wzrostu PKB w 2010 roku. Lista wygląda tak:

Za The Economist

Trzy rzeczy warte są podkreślenia. Po pierwsze, wykres pokazuje jak ‘ułomnym’ wskaźnikiem jest PKB. Wśród najszybciej rozwijających się państw kilka zawdzięczać będzie swój wzrost tylko i wyłącznie nowym projektom wydobywczym w sektorze ropy naftowej i gazu (na przykład Azerbejdżan, Katar, Turkmenistan, Angola czy Kongo). Warto zwrócić uwagę, że na listę liderów trafiły dwie bardzo duże gospodarki z BRIC: Chiny i Indie. Po trzecie, należy zwrócić uwagę jak bardzo ‘nadreprezentowany’ jest region CEE (Europa Środkowa i Wschodnia) na liście gospodarczych maruderów.

Czytaj dalszą część »

Pisałem niedawno o jingle mails, czyli strategicznym porzucaniu kredytów hipotecznych (strategiczne niewypłacalności) przez tych kredytobiorców, dla których wartość pozostałej do spłacenia kwoty podstawowej kredytu jest dużo wyższa niż wartość domu, który ten kredyt zabezpiecza. Strategiczne niewypłacalności mogą się okazać dużym problemem dla sektora bankowego ponieważ różnica pomiędzy wartością niespłaconego kredytu a kwotą otrzymaną ze sprzedaży przejętej nieruchomości będzie stratą banku.

W USA około 23% kredytów hipotecznych znajduje się pod wodą, czyli nieruchomości warte są mniej niż kredyt hipoteczny, który zabezpieczają. 10,7 mln gospodarstw domowych mieszka w takich domach. Co ciekawe, taka sytuacja ma miejsce na rynku, na którym ceny nie wskazują na niedowartościowanie. Zgodnie z obliczeniami The Economist, na których oparł się David Rosenberg, ceny domów w USA są 3% niedowartościowane względem historycznego stosunku cena/dochody (pokazuje stosunek cen domów do dochodów Amerykanów) i 14% przewartościowane gdy weźmie się pod uwagę historyczne stosunek cena/wynajem  (pokazuje stosunek cen domów do kosztów wynajęcia ).

Calculated Risk opublikował dwa interesujące wykresy pokazują odsetek ‘zatopionych’ kredytów hipotecznych w poszczególnych stanach. Dla nikogo chyba nie będzie zaskoczeniem, że takie nieruchomości skoncentrowane są w miejscach gdzie bańka na rynku nieruchomości była największa: w Nevadzie, Arizonie, Florydzie i Kalifornii. Te cztery stany uzupełnia borykający się z problemami gospodarczymi Michigan. W Nevadzie, ponad 65% kredytów hipotecznych znajduje się ‘pod wodą’. W Arizonie i Florydzie ponad 45%.

Czytaj dalszą część »

Jak wypadła mijająca dekada dla najbardziej pechowych inwestorów w amerykańskie fundusze akcyjne? Nienajlepiej. Oto ‘najgorsza piątka’ według artykułu z Bloomberga:

Warto dodać, że w tym samym czasie indeks szerokiego rynku S&P 500 stracił około 23% – tak więc wszystkie ujęte w tabeli fundusze zachowały się zdecydowanie gorzej niż indeks. Wyniki funduszy powinny też uwzględnić dywidendy. Tzw. total return czyli zwrot z indeksu z uwzględnieniem reinwestowania dywidend wyniósł dla S&P 500 -9% w minionej dekadzie. Te dane jeszcze bardziej podkreślają słabe wyniki najgorszych funduszy akcji.

Co więcej, podane w tabeli dane to nominalny zwrot, nie uwzględniające 25,6% inflacji w USA. Po uwzględnieniu spadku wartości pieniądza w czasie wyniki ‘pechowych’ inwestorów wydadzą się jeszcze bardziej mizerne.

Niestety, z tekstu Bloomberga nie wynika czy podane w tabeli wyniki to ‘czyste’ rezultaty funduszy czy wyniki ‘netto’ inwestorów uwzględniające 2% (przeciętnie) rocznej opłaty za zarządzanie i ewentualnie opłaty za zyski – sądzę jednak, że dane w tabeli nie uwzględniają opłat jakie ponoszą inwestorzy.

Czytaj dalszą część »