W jednym z moich wcześniejszych wpisów, tym o funduszu bezpieczeństwa Czytelnik Maciej zadał pytanie: Czym różni się fundusz obligacji od samodzielnego inwestowania w obligacje? W pewnej części odpowiedziałem mu już tam, pod wpisem. Ten komentarz, za który zresztą Maciejowi bardzo dziękuję bez względu na to, co nim powodowało, wzbudził we mnie pewną refleksję: przecież nie wszyscy czytelnicy mojego bloga mają długi staż w inwestowaniu. Wreszcie – nawet ludzie inwestujący od jakiegoś czasu nie są w stanie dokładnie określić różnic, wszelkich “za” i “przeciw”, albo też sugerują się przeczytanymi gdzieś w internecie sloganami, typu “fundusze są drogie, bo mają wysokie opłaty”. Nie wiem, czy Czytelnik Maciej nie wiedział rzeczywiście jaka jest między nimi różnica, czy po prostu pytał na zasadzie “po co o tym piszesz, skoro to to samo”. Otóż moim zdaniem, to nie to samo.  Inwestowanie samodzielne i poprzez fundusz ma pewne podobne cechy, ale nigdy nie jest tym samym. A oto, dlaczego tak właśnie myślę:

• Opłaty. Postanowiłem od razu dać z grubej rury, bo to najczęstszy argument przeciw funduszom. Przyjmijmy, że bierzemy pod uwagę inwestowanie w fundusz akcji, z opłatą za zarządzanie na poziomie 5% w skali roku, opłata za zakup i sprzedaż jednostek nie jest brana pod uwagę, gdyż są łatwo dostępne platformy, gdzie te opłaty są zniesione. Alternatywą jest samodzielne inwestowanie w akcje, gdzie prowizja za zakup i za sprzedaż akcji wynosi 0,38% wartości zlecenia, nie mniej jak 3 złote (warunki spotykane w wielu biurach maklerskich przy handlu przez internet).  Nieraz bawi mnie narzekanie inwestorów na te 5% w funduszu akcji, podczas gdy wykonują przynajmniej jeden pełny handelek akcjami w ciągu tygodnia (czyli zakup i sprzedaż akcji), zakładając, że w ciągu roku jest 40 tygodni handlowania na giełdzie, to łącznie inwestor samodzielny na samych prowizjach zabuli:
  40 * (0,39%+0,39%) = 31,2 % !
  Zatem, żeby osobisty handelek inwestora był mniej kosztowny, może on wykonać co najwyżej 6,5 transakcji kupna i następnie sprzedaży w ciągu roku. Oczywiście – wprawny spekulant wyjdzie i tak na swoje. Tylko ilu jest tak na prawdę czytelników, którzy regularnie zarabiają na spekulacjach akcjami, zwłaszcza krótkoterminowych?
  Ja się zupełnie zgadzam z postulatem, by obniżyć opłaty w funduszach. Nie zmienia to jednak faktu, że inwestując samodzielnie w akcje raczej trudno jest zapłacić mniej. Co innego przy kontraktach, ale chyba nikt nie porównuje handlu kontraktami z funduszem.
• Minimalna kwota inwestycji.
  Dla funduszu, czy to akcji, czy obligacji, najmniejsza spotykana kwota inwestycji to 50 PLN. Wstępne wpłaty oczywiście mogą być wyższe, ale dalej, to raczej normą jest 50 – 100 PLN. Dla kogo są akurat takie limity? Przecież można dozbierac parę złotych, chociaż do kilku stówek, żeby na gpw nie było śmiechu i u internetowego maklera złożyć zlecenie. Jasne, ale są też ludzie, których “pieniądze parzą” - chociażby ja – raczej unikam gotówki w portfelu (tym, co go mam w kieszeni), bo zawsze jakoś się na coś rozejdzie, albo akurat będziem mi po drodze do fast – food ‘ a, mimo, że w domu lodówa pełna. Podobnie może u innych być z nadwyżkami na koncie – dopóki te 50 PLN “kłują w oczy” na stronie banku, zawsze może sie znaleźć coś, na co warto je wydać. Dla takich osób lepiej wrzucić chociażby w fundusz obligacji te pięć dych (funduszy zazwyczaj nie widać zaraz po zalogowaniu się do banku, przewaznie trochę trzeba poklikać), niż podświadomie szukać okazji do wydania, choćby na allegro.
  Jest jeszcze druga strona medalu – jeśliby pójść z pięcioma dychami na giełdę, to oczywiście można złożyć zlecenie, niektórych akcji chodzących po jednym groszu można nabyć nawet sporo. Ale – jest przecież prowizja minimalna, z reguły są to 3 PLN lub wiecej. Dla 50 złotych na zleceniu, 3 złote prowizji, to już nie 0,38% , a 6%!
• Ryzyko. Wiem wiem, przeciwnicy funduszy przywołają zaraz taki wykres funduszu rynku pieniężnego:
  
  Albo taki, jeszcze lepszy:
  
  Jasne, że to się zawsze może zdarzyć i inwestor funduszowy nigdy nie ma pełnej kontroli nad tym, w co inwestuje, bo docelowo kupuje akcje,  obligacje, czy zakłada lokaty fundusz, nie pytając o zdanie pojedynczych inwestorów. Jednak – równie dobrze co w przypadku nagłego zjazdu funduszu pieniężnego, może akurat wywrócić się bank, któremu na lokacie powierzyliśmy pieniądze. Wcale nie jest to tak odległy scenariusz. Z obligacjami tak samo – istnieje ryzyko emitenta, że stanie się on niewypłacalny – patrz Islandia a.d. 2008/2009, Rosja a.d. 1998, coś jeszcze by się znalazło. W przypadku samodzielnego inwestowania w akcje – jest ryzyko kursowe, chociażby takie:
  
  Celowo na screenie obok niebieskiej linii – wykresu kursu Optopol – a wrzuciłem porównanie z WIG, bo fundusze akcji – co by nie powiedzieć, mają dość zbliżone wyniki do tego indeksu. Oczywiście przykład specjalnie wybrany taki, a nie inny. Może też być, że fundusz w bessie będzie podążał za WIG – iem w dół, a komuś uda się znaleźć szybującą pod niebiosa spółkę. Może, chociaż w myśl, zasady, że ze stołu łatwo ściągnąć nawet ciężką osobę, ale już ze wciągnięciem nawet lekkiej jest kłopot, jest to mało prawdopodobne.
  Pewnie padną głosy, że pojedyncza spółka ma większy potencjał wzrostu – też tak może być, tylko zaliczenie z dnia na dzień wtopy 10% i więcej na spółce (a wraz z tym presji psychicznej i w jej konsekwencji podejmowanie nieprzemyślanych decyzji inwestycyjnych) jest bardziej możliwe, niż na quasi – indeksowym funduszu.
• Unikalna strategia w funduszu. Wiem, zwykły fundusz ma zwykłą strategię, czyli kupuje wszystko jak leci, kiedy dostaje pieniądze od klientów i sprzedaje wszystko po kolei, kiedy musi zrealizować na szybko odkupienia. Mam na myśli jednak inne fundusze – z “ochroną kapitału”, o których niedawno pisałem, czy takich, jak Superfund. Zwykły drobny inwestor raczej będzie mieć kłopot z wprowadzeniem strategi CPPI, czy takiej, jaką realizuje Superfund (podobno jakiś automat grający na kontraktach). Mozna też realizować samodzielnie lepszą, bardziej wyszukaną strategię samodzielnego handlu akcjami, czy obligacjami, tylko kto ma czas na stworzenie systemu i potem umie opanować emocje, kiedy system daje gorsze wyniki? Podejrzewam, że niewielu, a Ci, co potrafią, to nie muszą czytać tego posta bo i bez niego sobie poradzą.

To tak z grubsza porównanie dwóch form inwestowania – samodzielnej i zbiorowej, w funduszu. Ten art nie miał wskazywać która forma inwestowania jest lepsza. Ma najzwyczajniej charakter informacyjny / edukacyjny, przy okazji pokusiłem się o parę własnych komentarzy. Zawsze staram się pobudzać Czytelnika do myślenia i wyciągania własnych wniosków, czasem nawet pisząc treści kontrowersyjne (chociażby tutaj, czy tutaj), dzisiaj nie inaczej. W końcu nic nie pobudza do myślenia tak dobrze, jak odrobina wzburzenia i razem z nią trochę adrenaliny :)
Chcę też dodać, że osobiście korzystam z samodzielnego inwestowania i inwestowania poprzez fundusze, co więcej, znam zwolenników inwestowania poprzez fundusz, którzy mimo wad funduszy na nich nieźle zarabiają, znam i zwolenników samodzielnego handlu, którzy regularnie coś zyskują, chociaż przyznac się muszę, że osób w tej drugiej grupie jest widocznie mniej.

Pozdrawiam.