Wczoraj zwróciłem uwagę na inspirującą dyskusję dwóch ekspertów od chińskiego sektora finansowego Carla Waltera z JP Morgan i Victora Shiha z Northwestern University. W dalszej części rozmowy Walter i Shih kontynuowali omawianie kwestii spektakularnego wzrostu akcji kredytowej i zastanawiali się jaki proces może doprowadzić do przesilenia.

Oto kilka myśli poruszonych w III części dyskusji:

• podaż pieniądza M2 wzrasta w ostatnich latach o  15%-25%
• wykreowana przez chiński rząd akcja kredytowa miała w ostatnich 2 latach rozmiar 30% PKB
• zachodnie media błędnie oceniają, że największym zmartwieniem chińskiego rządu jest inflacja i niepokoje społeczne, które może wywołać
• tym co nie pozwala spać chińskim władzom jest kryzys kredytowy (credit crunch), który zahamuje wzrost gospodarczy i ‘zabierze’ biznesowym elitom możliwość bogacenia się
• znakomita część chińskiego pakietu stymulacyjnego jest finansowana przez kredyty bankowe dla Local Government Financing Vehicles (LGFV) a nie deficyt budżetowy
• Shih ocenia wielkość tego zadłużenia na 11,4 bln RMB na koniec 2009 roku – chiński Bank Centralny ocenił całkowitą wielkość kredytów dla LGFV na 14,4 bln RMB na koniec 2010 roku, to jest około 38% chińskiego PKB
• Walter podkreśla, że spekulacyjna bańka na rynku nieruchomości jest tworzona między innymi przez przedsiębiorstwa państwowe, do których trafia pewna część akcji kredytowej i które nie mają co zrobić z gotówką
• Shih uważa, że katalizatorem kryzysu w Chinach może być odpływ kapitału z Chin, Walter dodaje, że tak długo jak zamożni Chińczycy mogą liczyć na wysokie stopy zwrotu w Chinach (na przykład na rynku nieruchomości) tak długo nie będą myśleć o transferze aktywów zagranicę

  Czytaj dalszą część »

Niemal godzinna dyskusja o chińskim sektorze bankowym, którą możecie obejrzeć poniżej była dla mnie jedną najciekawszych i najbardziej inspirujących rzeczy, które w sierpniu znalazłem w Internecie. Carl Walter z JP Morgan i Victor Shih z Northwestern University dysponują spektakularną wiedzą o chińskim sektorze bankowym.

Z drugiej strony, podczas oglądania dyskusji cały czas kołatała mi w głowie myśl, którą najlepiej ubrał w zdanie jeden z komentatorów na blogu na Naked Capitalism: W Chinach rząd sprawuje pełną kontrolę nad bankami. W USA banki sprawują pełną kontrolę nad rządem. Z czego się cieszycie Panie Walter i Shih?

Najważniejszą rzeczą do zapamiętania z tej dyskusji jest liczba 98. Dokładnie 98% aktywów sektora finansowego kontroluje chiński rząd. Dlatego przedstawianie chińskiego modelu gospodarczego, z jego dynamicznym wzrostem, jako dowodu na sukces polityki wolnorynkowej jest szczytem ignorancji. Chiński rząd sprawuje pełną kontrolę na polityką kredytową, od wyznaczania stóp procentowych (w tym maksymalnego oprocentowania depozytów bankowych!) do konkretnych decyzji kredytowych na poziomie poszczególnych wniosków o inwestycje przemysłowe, mieszkaniowe czy infrastrukturalne.

Walter i Shih zwracają uwagę na kilka innych interesujących faktów:

• należy się spodziewać globalnych reperkusji potencjalnych problemów w chińskim sektorze finansowym ponieważ chińskie banki notowane są na giełdzie i znajdują się w portfelach ‘zachodnich’ funduszy inwestycyjnych i prowadzą operacje finansowe na całym świecie (ryzyko kontrahenta)
• skala poluzowania ilościowego (quantitative easing) w Chinach jest kompletnie ignorowana i być może to Bank Centralny Chin ponosi większą odpowiedzialność za wzrost cen surowców niż FED
• rekapitalizowanie chińskich banków zawsze przybierało formę drukowania pieniędzy
• Chiny są państwem o relatywnie dużej głębokości finansowej, relatywnie do chińskiego PKB per capita stosunek wartości aktywów finansowych do PKB jest wysoki (str.29)
• sytuacja, w której chiński rząd pozwala na to by z chińskim bankiem stało się to co z Lehman Brothers jest zupełnie wykluczona

  Czytaj dalszą część »

Silne wahania kursów walut, jakie obserwujemy od kilku miesięcy spowodowały, że banki stają się coraz bardziej ostrożne w udzielaniu kredytów walutowych a coraz więcej z nich podejmuje decyzje o całkowitym wycofaniu z oferty takich kredytów. Dotyczy to zwłaszcza kredytów udzielanych w walucie szwajcarskiej. Po mBanku, Multibanku, DnB Nord oraz Alior Banku z możliwości udzielania kredytów we frankach  a także innych walutach wycofał się ostatnio bank BPH. Decyzja ta zaskakuje tym bardziej, że kredyty walutowe stanowiły w nim 80% wszystkich udzielanych kredytów.

Odejście od udzielania kredytów we frankach przez bank BPH oznacza , że jeżeli ktoś chciałby jeszcze zaciągnąć kredyt w tej walucie, to do wyboru pozostał mu już w zasadzie tylko jeden bank – skandynawska Nordea. Wprawdzie kredyty frankowe dostępne są jeszcze w ofercie Deutsche Banku ale tylko dla klientów, których miesięczne zarobki przekraczają 50 tys. zł netto. PKO BP ustaliło natomiast zaporową marżę na takie kredyty na poziomie 7 pkt. proc..

Czytaj dalszą część »

Świeża porcja linków na niedzielę:

Dziś mija dziesiąta rocznica zamachów na World Trade Center. Mnie zainteresował projekt BBC, która udostępniła siedem wzruszających wywiadów z ludźmi, których zamach z 11 września dotknął osobiście. Moim skromnym zdaniem, zamieszczone wywiady pokazują olbrzymią siłę ludzkich zdolności adaptacyjnych. Do tej pory, o zdolnościach adaptacyjnych pisałem głównie w kontekście ekonomicznym – w przypadku projektu BBC dotyczą najbardziej emocjonalnej strefy życia. W każdym razie, wydaje się to paradoksalne, znajduje optymistyczne przesłanie w tych wywiadach, zwłaszcza w historii Elizabeth Turner.

Powracamy do spraw błahych, bardzo błahych. Nie mogę sobie odmówić zwrócenia Waszej uwagi na artykuł Wojciecha Orlińskiego, w którym pokazuje jak Krytyka Polityczna nie ustaje w wysiłkach by przekonać Polaków, że nie ma alternatywy dla ‘kapitalistycznego wyzysku’ w postaci umów terminowych na rynku pracy.

Interesujący tekst o wielkości londyńskiego rynku złota. Zgodnie z wynikami badań The London Bullion Market Association na rynku giełdowym (10%) i pozagiełdowym (90%) złota zawarto w I kwartale transakcje na prawie 11 mld uncji o wartości 15,2 bln USD. To 125 razy więcej niż wartość rocznej produkcji złota na świecie i dwa razy więcej niż wartość całego złota kiedykolwiek wydobyta. Dzienne obroty na londyńskim rynku złota  to około 240 mld USD, zaledwie 5% mniej niż dzienne obroty na franku szwajcarskim (wszystkich parach) w kwietniu 2010.

W poniedziałek 5 września CEO Deutsche Banku Josef Ackermann udzielił interesującego wywiadu, w którym między innymi powiedział, że:

• warunki na rynku akcji i obligacje przypominają te z jesieni 2008 roku choć europejskie banki są bardziej dokapitalizowane i mniej zależne od finansowania krótkoterminowego
• niektóre banki nie przetrwałyby gdyby musiały wycenić posiadane obligacje rządowe zgodnie z cenami rynkowymi

Okazuje się, że prognozowanie oczekiwanej długości życia to kolejna dziedzina, której eksperci systematycznie popełniają błędy. Zabawna historia, tym razem błąd polega na niedoszacowaniu siły trendu. Napisałem ‘zabawna historia’ ponieważ jest to doskonały przykład na wyjaśnienia znaczenia wyrażenia ‘ambiwalentne odczucia’ (mniej kontrowersyjny niż ‘teściowa zjeżdżająca z klifu Twoim nowym samochodem’). To, że żyjemy dłużej niż prognozują eksperci to dobra wiadomość dopóki nie uświadomimy sobie tego, co to oznacza dla systemów emerytalnych.

Za Paul Kedrosky

Pakistańsko-Indyjska granica widoczna jest z kosmosu. Co prawda nocą ale zawsze to coś.

Czytaj dalszą część »

Świeża porcja linków na sobotę:

Analitycy Nomura przedstawili interesujący wykres pokazujący jak zmiana nominalnego PKB w USA skorelowana jest ze stopami zwrotu z rynku akcyjnego. Poniższy wykres pokazuje medianę średnich rocznych stóp zwrotu amerykańskiego rynku akcyjnego w okresie trzech lat dla poszczególnych segmentów średniej rocznej zmiany nominalnego (bez uwzględnienia inflacji) PKB w USA w okresie trzech lat:

Wyraźnie widać, że rynki akcyjne znajdują się pod presją gdy wzrost nominalnego PKB przez dłuższy czas znajduje się poniżej 2%. Pewnym problemem jest fakt, że takich okresów stagnacji przy braku presji inflacyjnej było w XX wieku niewiele.

Za Nomura

Strukturalne spojrzenie na stagnację na amerykańskim rynku pracy. Poniższy wykres pokazuje zmiany miejsc pracy w poszczególnych sektorach przed recesją (12.2001 do 10.2007) i w czasie ożywienia gospodarczego (07.2009 do 08.2011):

Czytaj dalszą część »

We wtorek Szwajcarski Bank Narodowy ogłosił, że ustalił dolną granicę kursu euro do franka na poziomie 1,2 CHF. SNB z pełną determinacją ma egzekwować tę granicę i nie pozwoli by euro kosztowało mniej niż 1,2 CHF. W tym celu SNB gotów jest kupować zagraniczne waluty w nieograniczonych ilościach.

Piotr Kuczyński zadał wczoraj w TVN CNBC naiwne pytanie: Ciekawe jak chce to zrobić? Następnie sam sobie na nie odpowiedział: Chyba bank będzie drukował franki albo zaangażuje się Europejski Bank Centralny.

Należy podkreślić, że SNB ma ułatwione zadanie: nie będzie tak jak Bank Anglii w 1992 roku umacniać waluty wbrew zamierzeniom globalnych inwestorów lecz będzie osłabiał swoją walutę. W celu umacniania waluty bank centralny wykorzystuje rezerwy walutowe i kupuje walutę swojego państwa. Rzecz w tym, że z reguły zasoby rezerw walutowych są bardziej ograniczone niż zasoby globalnych inwestorów.

Szwajcarski Bank Szwajcarski zamierza natomiast sprzedawać franki by kupować euro, to jest aktywa denominowane w euro. Rzecz w tym, że SNB może autonomicznie wytwarzać franki by kupować za nie euro. Jedynym ograniczeniem jest wola szwajcarskiego banku centralnego. Można więc powiedzieć, że w ramach kreowania kursu CHF bank centralny Szwajcarii przeprowadzać będzie quantitative easing.

Oczywiście QE będzie miało wpływ na sytuację monetarną w Szwajcarii – będzie czynnikiem wywołującym inflację. W latach 70’ SNB dwukrotnie usztywniał kurs franka w związku z olbrzymim popytem inwestorów zagranicznym na szwajcarską walutę i dwukrotnie działania te kończyły się wzrostem inflacji. Pomiędzy 1978 rokiem, gdy SNB przywiązał franka do marki niemieckiej a 1981 rokiem inflacja wzrosła z 0,7% do 6,6%.

Mam jednak nadzieję, że czytelnicy bloga pamiętają, że to nie wzrost podaży pieniądza bezpośrednio wpływa na inflację lecz popyt na pieniądz w realnej gospodarce. Doskonale pokazuje to przykład polityki monetarnej w USA i inflacji, której nie ma.

Czytaj dalszą część »

Świeża porcja linków na niedzielę.

Zaczniemy od nietypowej ankiety. Ostatnio zastanawiałem się czy wykształcił się już jakiś standard płacenia napiwków w restauracjach, do których chodzi się z kuponami z portali zakupów grupowych. Konkretnie: czy płaci się napiwek od wartości nominalnej kuponu czy od sumy zapłaconej za kupon?

Załóżmy, że regulujemy rachunek w restauracji, której przyszliśmy z kuponem ’50 zł za potrawy o wartości 100 zł’. Kupiliśmy napoje za 20 zł. Załóżmy, że płacimy minimalne 10% napiwku. Ile to będzie?

 Loading ...

Fenomenalne podsumowanie problemów, które nierówności dochodowe stwarzają porównywaniu wskaźników rozwoju gospodarczego pomiędzy państwami. Całkiem niedawno w dyskusji na blogu porównywaliśmy wzrost PKB per capita we Francji i w USA w ostatnich 25 latach. Okazało się, że dochody Amerykanów rosły trochę szybciej: średnio 1,72% rocznie przy 1,42% we Francji.

Proszę więc zwrócić uwagę na fragment artykułu naukowego pod tytułem Top Incomes in the Long Run of History, którego autorami są Anthony Atkinson, Thomas Piketty i Emmanuel Saez: Na przykład, przeciętne realne dochody amerykańskich gospodarstw domowych w USA wzrosły o 32,2% w latach 1975-2006 podczas gdy we Francji, w tym samym okresie wzrosły zaledwie o 27,1%, pokazując, że makroekonomiczne wyniki USA były lepsze niż we Francji. Po wykluczeniu z analizy najbogatszego 1% Amerykanów przeciętne, realne dochody wzrosły tylko o 17,9% w latach 1975-2006. Po wykluczeniu najbogatszego 1% Francuzów, przeciętnie realne dochody wzrosły we Francji w tym okresie o 26,4%. Jak więc widać, ekonomiczne wyniki USA i Francji dramatycznie się odwracają po wykluczeniu z analizy najzamożniejszy 1% społeczeństwa. Który więc system ekonomiczny okazał się lepszy dla społeczeństwa?

W tekście Hipoteczny bałagan w USA pisałem o masowych oszustwach w procesie udzielania kredytów hipotecznych, sekurytyzacji oraz w czasie procesu zajmowania nieruchomości niewypłacalnego dłużnika. Choć działania banków mogą wyglądać jak zwykłe niedopełnienie formalności w kwestiach administracyjnych (niechlujnie wykonana robota papierkowa – jak nazywają problem zatrudnieni przez sektor bankowy specjaliści od public relations) to w rzeczywistości wyczerpują znamiona krzywoprzysięstwa (podpisywanie dokumentów hipotecznych przez podstawione osoby, tzw robo-signing) czy oszustw podatkowych (niepłacenie podatków od pewnych czynności prawnych związanych z transferem kredytów hipotecznych). W każdym razie Kate Berry z American Banker donosi, że opisane wyżej praktyki cały czas mają miejsce. Jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że sektor bankowy negocjuje właśnie z administracją Obamy niezwykle korzystną dla siebie ugodę w sprawie tych praktyk to można pokusić się o hipotezę, że albo Wall Street zatraciła resztki instynktu samozachowawczego albo jest pewna, że w obecnym klimacie politycznym w USA nic jej nie grozi.

Czytaj dalszą część »

Świeża porcja linków na sobotę:

Kolejny słaby raport z amerykańskiego rynku pracy. Amerykańska gospodarka stworzyła 0, słownie: zero, miejsc pracy w sierpniu. 17 000 miejsc pracy utworzonych przez sektor prywatny zostało zneutralizowane przez 17 000 etatów obciętych w sektorze rządowych. Należy jednak pamiętać, że obraz zdeformowany został przez strajk w sektorze telekomunikacyjnym, który tymczasowo ‘zlikwidował’ 45 000 etatów. Raport został omówiony między innymi na blogu:

• Calculated Risk
• FT Alphaville
• Big Picture

Na co warto zwrócić uwagę:

• zmniejszyła się przeciętna liczba godzin pracy w tygodniu
• liczba miejsc pracy tymczasowej zwiększyła się zaledwie o 5 000
• REALNE tygodniowe zarobki Amerykanów wykazują rok do roku ujemną (-0,1%) dynamikę
• po raz kolejny pojawiła się różnica pomiędzy danymi z  Establishment Survey (0 nowych miejsc pracy w sierpniu) i Household Survey (330 tysięcy nowych miejsc pracy w sierpniu)

O metodologii raportu z amerykańskiego rynku pracy pisałem na blogu – I cześć, II część.

Na blogu Trystero.pl umieściłem raport analityczny Goldman Sachs z 16 sierpnia 2011 roku, w którym strateg Goldmana, Alan Brazil, przedstawia bardzo pesymistyczną wizję rynku finansowego. Raport skupia się na problemach sektora finansowego w Europie i potencjalnym spowolnieniu w Chinach. Brazil sugeruje, że europejskie banki potrzebują nawet bilion euro dofinansowania. To astronomiczna suma – pięć razy wyższa od szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Warto zapoznać się z 54 stronami wykresów, tabel i komentarzy.

Zastanawialiście się jak wygląda 1300 ton złota? Reporter CNBC, Bob Pisani, odwiedził z kamerą skarbiec, w którym największy fundusz rynku złota SPDR Gold Shares (inwestuje w fizyczne złoto w sztabkach) przechowuje warte około 70 mld USD złoto. SDPR GLD to jeden z dwóch największych pod względem wartości aktywów ETF-ów na świecie. Rywalizuje z funduszem SPDR S&P 500 o pierwszą pozycję i przez pewien okres w sierpniu wysunął się na pozycję lidera. Obejrzyjcie reportaż poniżej:

Czytaj dalszą część »

Jakieś dwa miesiące temu poruszyłem temat bezpieczeństwa informatycznego. Podałem przykład jednego z włamań do strzeżonego systemu informatycznego: hakerzy po uzyskaniu informacji, że firma zajmującą dostarczaniem tokenów do logowania do systemów firmowych i bankowych prowadzi akcję rekrutacyjną rozesłali do pracowników tej firmy emaile z załącznikiem w postaci arkusza kalkulacyjnego o nazwie 2011 Recruitment Plan. System antyspamowy zadziałał – wszystkie emaile trafiły do Spamu. Znalazł się jednak jeden dzielny pracownik, który odzyskał email ze Spamu i otworzył załącznik. Koszt dystrybucji nowych tokenów to od 50 mln USD do 100 mln USD.

Michael Joseph Gross w fenomenalnym artykule w Vanity Fair zatytułowanym Enter the Cyber-dragon wskazują, że za opisanym włamaniem mogli stać hakerzy pracujący na zlecenie chińskiej armii. Tokeny i inne systemy bezpieczeństwa produkowane przez RSA zabezpieczają najważniejsze amerykańskie instytucji, z Białym Domem, CIA, NSA, Pentagonem i Departamentem Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a także większość dostawców sprzętu militarnego i znakomitą część największych amerykańskich korporacji.

Gross zastrzega, że ze względu na charakter ataków hakerskich nie można ze 100% pewnością wskazać gdzie są inicjowane. Wszystko wskazuje jednak na to, że ostatnie zmasowane ataki na amerykańskie korporacje (w tym na Google, Intel, Morgan Stanley,  Lockheed Martin, Northrop Grumman) zostały dokonane przez chińskich hakerów. Co więcej, wiele wskazuje na to, że zostały zainspirowane lub zlecone przez chińską armię.

Artykuł w Vanity Fair jest lekturą obowiązkową. Gross sugeruje, że amerykańska administracja współpracuje z sektorem prywatnym w śledztwie dotyczącym ostatnich cyberataków, które ma kryptonim Operation Starlight. Wstępny raport z kwietnia 2011 wskazywać ma na Chiny jako inicjatora ataku na RSA.

Głównym produktem RSA były tokeny wytwarzające krótkotrwałe jednorazowe hasła, które dopisuje się do zapamiętanych wcześniej sekwencji w celu zalogowania się do strzeżonych sieci. RSA kontrolował 70% rynku.

Jednym z frontów cyberwojny był opisywany w mediach atak na Goole. Skłonił on zarząd firmy do powiększenia zespołu bezpieczeństwa informatycznego z małej grupy do ponad 200 osób. Wśród korporacji zaatakowanych w ramach Operation Aurora znalazły się Yahoo, Symantec, Adobe, Juniper Networks, Intel,  ExxonMobil, Royal Dutch Shell, BP, Conoco Phillips, Marathon Oil, Lockheed, Northrop Grumman, Disney, Sony, Johnson & Johnson, General Electric, General Dynamics i DuPont.

Skala opisanych ataków oraz sektory, w których działają zaatakowane korporacje wskazuje na zorganizowaną akcję szpiegostwa przemysłowego i militarnego. Sytuacja jest tym bardziej niejasna, że amerykańska administracja, w obawie przed przyznaniem się do totalnego zaniedbania bezpieczeństwa informatycznego USA, jest niezwykle niechętna upublicznianiu jakichkolwiek informacji.

Czytaj dalszą część »

Z roku na rok Polacy wykonują coraz więcej przelewów bankowych. Od 1994 do 20010 roku ich liczba wzrosła z niespełna 200 mln do 1,35 mld rocznie. W związku z tym coraz więcej banków oraz firm zajmujących się tworzeniem systemów bankowych próbuje wyjść naprzeciw coraz bardziej wygórowanym oczekiwaniom klientów związanym z korzystaniem z usług bankowych.

Już za kilka miesięcy nie będziesz musiał płacić rachunków czy innych zobowiązań z kilkudniowym wyprzedzeniem aby pieniądze dotarły do odbiorcy przed wyznaczonym terminem zapłaty. Firma Capgemini pracuje bowiem nad systemem płatności natychmiastowych. Dzięki niemu przelanie pieniędzy z jednego banku do drugiego będzie trwało zaledwie kilka sekund, bez względu na porę dnia czy dzień tygodnia. Operatorem systemu będzie Krajowa Izba Rozliczeniowa (KIR) obsługująca bankowe systemy rozliczeniowe służące do przesyłania pieniędzy.

Czytaj dalszą część »